خواص روغن ماهی و عوارض احتمالی

روغن ماهی نوعی روغن حیوانی است که عموما از بافت ماهی‌ های روغنی مانند شاه ماهی، ماهی آنچوی، سالمون، ساردین و… به دست می آید.

روغن ماهی حاوی مقادیر زیادی اسیدهای چرب امگا 3، ویتامین D و نوعی از اسید های چرب ضروری به نام DHA است که میتوان از آن به عنوان مکمل غذایی در بسیاری از موارد و بسیاری از افراد، مخصوصا برای کودکان استفاده کرد.

روغن ماهی که به عنوان منبع تغذیه ای اسیدهای چرب امگا 3 نیز شناخته می شود را می توان از جمله موادی دانست که بدن برای انجام بسیاری از وظایف به آن نیاز دارد.

اما از آن جایی که امگا 3 در بدن تولید نمی شود (نه تولید میشود و نه ذخیره)، مصرف آن از خارج از بدن به عنوان مکمل مفید است.

به همین دلیل متخصصان استفاده منظم از روغن ماهی را توصیه میکنند. مکمل های روغن ماهی معمولا به شکل مایع، کپسول یا قرص در دسترس هستند.

مکمل های روغن ماهی حاوی مواد اضافی برای جلوگیری از خراب شدن در دوره قبل از مصرف هستند. یکی از این مواد نگهدارنده ویتامین E است.

روغن ماهی را میتوان در ترکیب‌ های مختلف، یعنی با افزودن به مکمل‌ های مختلف، برای اهدافی مانند تسریع جذب و افزایش اثرات مشاهده شده در بدن، استفاده کرد.

نمونه هایی از این مکمل ها عبارتند از: کلسیم، آهن، ویتامین A، ویتامین B1، ویتامین B2، ویتامین B3، ویتامین C یا ویتامین D.

وقتی ویتامین های مختلف به عنوان مکمل همزمان با روغن ماهی مصرف میشوند، جذب آن ها کاهش می یابد، زیرا مصرف همزمان این مکمل ها موجب تداخلات رقابتی در روده ها می گردد و درصد بهره مندی از این ویتامین ها و مدت بهره‌ مندی بدن به طور غیرمستقیم کاهش می‌ یابد.

علاوه بر ویتامین هایی که به عنوان مکمل غذایی استفاده میشود، فرد حتما باید روغن ماهی مصرف کند تا اثر کامل آن را ببیند.

خواص روغن ماهی

روغن ماهی سرشار از اسیدهای چرب امگا 3 می باشد که برای سلامتی انسان بسیار مهم است. پاسخ به سوال “روغن ماهی برای چی خوبه؟” را در ادامه مطلب برای شما آورده ایم:

1- سلامت پوست

اسیدهای چرب امگا ۳ از آن ترکیباتی ضروری هستند که به تغذیه اصولی و حفظ سلامت سلول های بدن کمک می کنند.

این چربی های ارزشمند به لایه بیرونی و غشای سلول های پوستی نفوذ کرده و سد دفاعی پوست را بازسازی می کنند.

اسیدهای چرب امگا ۳ با جلوگیری از تبخیر و از دست رفتن آب درون بافتی، باعث حفظ رطوبت، افزایش لطافت و بهبود حالت کشسانی پوست می شوند.

از این رو روغن ماهی به گزینه ی بسیار خوبی برای محافظت از پوست در برابر چین و چروک و طیف وسیعی از بیماری های پوستی دیگر مانند: درماتیت، عفونت زخم، سرطان پوست و واکنش های آلرژیک تبدیل شده است.

این روغن با خاصیت ضدالتهابی خود ترکیبات التهاب زا را در بدن متوقف کرده و در نهایت به کاهش سریع قرمزی پوست و درمان مشکلات مزمن مانند آکنه، اگزما و پسوریازیس کمک بسزایی می کند.

روغن ماهی همچنین در محافظت از پوست در برابر رادیکال های آزاد، اشعه های مضر UV و تسکین آفتاب سوختگی نیز موثر است.

2- کمک به کاهش وزن

توانایی مکمل های روغن ماهی برای کاهش وزن با کاهش چربی، بهبود متابولیسم و ​​سلامت قلب در صورت همراه شدن با رژیم غذایی سالم و ورزش توسط یک مطالعه ثابت شده است.

مطالعات دیگری، تاثیر مثبت مکمل روغن ماهی را در تحریک مصرف اسیدهای چرب برای تولید انرژی در بزرگسالان، به صورت ترکیب با ورزش و بدنسازی نشان داد.

3-قطع ریزش و تقویت ریشه مو

اسیدهای چرب امگا-۳، مانند اسید ایکوزاپنتانوئیک (EPA) و اسید دوکوزاهگزانوئیک (DHA) موجود در روغن ماهی مستقیما بر چرخه حیات فولیکول مو تاثیر می گذارند.

وجود این اسیدهای چرب عملکرد سلولی پوست سر را تحریک کرده و بستری مناسب برای رشد موهای سالم تر فراهم میکند.

این ترکیبات فعال سیگنال های بیولوژیکی خاصی را به سلول های پایه پوست سر ارسال میکنند که فولیکول های خفته را فعال نموده و آن ها را با قدرت وارد فاز آناژن یا همان مرحله رشد فعال می کند.

تغذیه و تحریک عمقی ریشه مو توسط امگا-۳ باعث میشود که تارهای جدید با ضخامت و استحکام ساختاری بیشتری رشد کنند.

در نتیجه روغن ماهی روند نازک شدن تدریجی موها را به طور کامل معکوس کرده و مقاومت تارهای مو را در برابر شکنندگی افزایش می دهد.

مصرف مستمر این روغن، چرخه تخریب فولیکول ها را متوقف میکند، ریزش مو را کاهش میدهد و به مرور زمان تراکم و پرپشتی طبیعی موها را بازمی گرداند.

4- سلامت چشم و تقویت بینایی

چشم ها برای سلامت به چربی های امگا 3 نیاز دارند، از این رو افرادی که به اندازه کافی امگا3 دریافت نمی کنند، به احتمال بیشتری توسط بیماری های چشمی و بینایی تهدید می شوند.

علاوه بر این، سلامت چشم با افزایش سن شروع به کاهش میکند که می تواند منجر به دژنراسیون ماکولا (AMD) که نوعی بیماری چشمی که با افزایش سن به وجود می آید، شود.

یک مطالعه نشان داد که امگا 3 موجود در روغن ماهی به کند کردن پیشرفت بیماری دژنراسیون ماکولا پیشرفته، کمک می کند.

5- بهبود اختلالات روانی

جالب است بدانید نزدیک به 60 درصد مغز از چربی تشکیل شده است و بیشتر آن چربی اسیدهای چرب امگا 3 است، بنابراین امگا 3 برای عملکرد طبیعی مغز ضروری است.

همچنین بر اساس نتایج حاصل از تحقیقات، مکمل های روغن ماهی که غنی از امگا 3 هستند می توانند اختلالات شناختی مرتبط با بیماری آلزایمر را کاهش دهند.

مطالعات دیگری نشان داد که بزرگسالانی که روغن ماهی مصرف می‌کنند نسبت به سایرین، کمتر به کاهش شناختی و آتروفی بافت مغز دچار می شوند، حتی اگر به بیماری آلزایمر مبتلا نشده باشند.

6- تسکین آرتروز

التهاب راه حل سیستم ایمنی برای مبارزه با عفونت و درمان جراحات است. روغن ماهی دارای اثرات ضد التهابی قوی است و می تواند به کاهش علائم بیماری های التهابی، به ویژه آرتریت روماتوئید کمک کند.

مطالعاتی نشان داد که مکمل‌ های امگا 3 به اندازه NSAID ها در کاهش درد آرتروز موثر و مفید هستند و در صورت استفاده طولانی مدت، ایمن‌ تر و بدون عوارض می باشند.

7- تقویت سلامت قلب

مطالعات نشان می‌ دهد افرادی که مقدار زیادی ماهی یا روغن ماهی میخورند، به‌دلیل پایین بودن عوامل خطرزای متعدد برای ایجاد بیماری‌ های قلبی، به میزان قابل‌ توجهی کمتر به بیماری قلبی مبتلا میشوند.

از جمله خواص روغن ماهی برای شما این است که می تواند سطح کلسترول مفید را افزایش دهد، اما هیچ مدرکی مبنی بر کاهش سطح کلسترول مضر توسط آن وجود ندارد.

همچنین می تواند تری گلیسیرید را در حدود 15-30٪ کاهش دهد.

طبق تاییدیه انجمن قلب آمریکا دوزهای تجویزی بالا (۴ گرم در روز) برای کاهش مؤثر تری گلیسیرید نیاز است و به ازای هر ۱ گرم امگا-۳، تری گلیسیرید حدود ۵.۹ میلی گرم بر دسی لیتر کاهش می یابد.

این خاصیت به کاهش فشار خون در افرادی که فشار خون بالا دارند کمک می کند.

آریتمی های کشنده را در افراد در معرض خطر کاهش می دهد، این غیر طبیعی بودن ریتم قلب در برخی موارد می تواند موجب حمله قلبی شود.

مطالعاتی نشان می‌ دهد که سلامت قلب را پس از حمله قلبی بهبود می‌ بخشد، اما شواهد واضحی مبنی بر اینکه بتواند از این حملات یا سکته قلبی جلوگیری کند وجود ندارد.

8- پیشگیری از کبدچرب

روغن ماهی همچنین به کاهش التهاب کمک می کند که در نتیجه موجب کاهش چربی در کبد شده و عملکردش را بهبود می بخشد.

بیماری های کبدی شامل بیماری کبد چرب غیر الکلی است که در آن چربی در کبد ذخیره شده به مرور زمان که منجر به افزایش وزن نیز می شود.

کپسول های روغن ماهی به کاهش علائم و چربی کبد کمک می کند.

امگا3 موجود در روغن ماهی چیست؟

شناخته شدن روغن ماهی به عنوان منبع تغذیه ای از اسیدهای چرب امگا 3 ممکن است سوالاتی مانند امگا 3 چیست و آیا انواعی از آن ها وجود دارد یا خیر ایجاد کند. اسیدهای چرب امگا 3 از جمله روغن‌ های ضروری در ساختار غیراشباع چندگانه هستند که باید وارد بدن شوند و برای سلامت بدن ضروری هستند.

در میان انواع اسیدهای چرب امگا 3، مهم ترین آن ها عبارتند از:

• GLA (گاما لینولنیک اسید)
• ALA (آلفا لینولنیک اسید)
• DHA (دوکوزاهگزانوئیک اسید)
• EPA (اسید ایکوزاپنتانوئیک)

انواع اسیدهای چرب امگا 3 موجود در روغن ماهی عبارتند از:

• دوکوزاهگزانوئیک اسید (DHA)
• دوکوزاپنتانوئیک اسید (DPA)
• ایکوزاپنتانوئیک اسید (EPA)
• اسید آلفا لینولنیک (ALA)

(ALA) بیشتر در غذاهای مشتق شده از گیاهان مانند مغزها یا دانه ها یافت می شود. دوکوزاهگزانوئیک اسید (DHA) و ایکوزاپنتانوئیک اسید (EPA) به عنوان انواع اسیدهای چرب امگا 3 شناخته می شوند که می توانند در ساختار بافت مغز و شبکیه چشم ذخیره شوند.

در صورت کمبود آن، برخی از اختلالات پوستی مانند خشکی پوست، آسم، آرتروز، تاخیر در رشد، دیابت و برخی از انواع سرطان یا عدم یادگیری، در بدن انسان به وجود می آید.

مطالعاتی وجود دارد که نشان می دهد افزودن امگا 3 به رژیم غذایی افراد، یعنی روغن ماهی که به عنوان منبع غذایی اسیدهای چرب امگا 3 شناخته می شود، از بروز مشکلاتی مانند بیماری های قلبی عروقی، فشار خون بالا، ایمنی، آلرژی و اختلالات عصبی پیشگیری می کند.

مصرف حداقل 1 گرم اسیدهای چرب امگا 3 در روز برای پیشگیری از برخی بیماری ها، یعنی تقویت ایمنی در برابر این بیماری ها ضروری است. برای مشاهده تاثیر اسیدهای چرب امگا 3 در حداکثر سطح، لازم است مصرف اسیدهای چرب امگا 6 در طول مصرف امگا 3 محدود شود. نمونه هایی از منابع اسیدهای چرب امگا 6 عبارتند از: ذرت، آفتابگردان، سویا، روغن پنبه دانه.

عوارض روغن ماهی

در اینجا برخی از هشدارهای مرتبط با مصرف مکمل های روغن ماهی آورده شده است:

روغن ماهی ممکن است عوارض جانبی مانند آروغ زدن، بوی بد دهان، سوزش سر دل، حالت تهوع، اسهال و بثورات را بعد از مصرف ایجاد کند.

در صورت حساسیت به ماهی یا صدف و یا کلا خوراکی های دریایی از مصرف روغن ماهی خودداری کنید.

در بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲، مصرف دوزهای استاندارد (تا ۳.۹ گرم در روز) هیچ تاثیر منفی اثبات شده ای بر سطوح قند خون ندارد.

تنها مصرف دوزهای بسیار بالا مثلا ۸ گرم در روز ممکن است با تحریک کبد، قند خون را در طولانی مدت افزایش دهد.

مصرف روغن ماهی با برخی داروها تداخل دارد:

ترکیب آن با داروهای ضدانعقاد مانند وارفارین و آسپرین و مسکن ها مانند ایبوپروفن خطر خونریزی های داخلی را به شدت افزایش میدهد.

همچنین مصرف همزمان آن با داروهای کنترل فشار خون میتواند باعث افت شدید فشار خون گردد.

بیماران مبتلا به نارسایی های پیچیده کلیوی و همچنین اختلال دوقطبی به دلیل احتمال تشدید دوره های شیدایی، باید از مصرف خودسرانه آن پرهیز کنند.

و در نهایت متخصصان اکیدا توصیه می کنند مصرف این مکمل پیش از انجام هرگونه عمل جراحی متوقف شود.

سوالاتی که کاربران درباره روغن ماهی میپرسند

بهترین زمان برای مصرف روغن ماهی چه زمانیه؟
بهترین زمان برای مصرف روغن ماهی همراه با سنگین ترین وعده غذایی حاوی چربی مانند ناهار یا شام است. چربی موجود در غذا به جذب بهتر اسید های چرب این روغن کمک می کند. مصرف روغن ماهی با معده خالی ممکن است باعث ایجاد حس تهوع شود.

روغن ماهی برای جوش و آکنه صورت خوبه؟
روغن ماهی با کنترل هورمون های آندروژن و کاهش التهاب، به بهبود آکنه های قرمز و دردناک کمک می کند. البته شروع ناگهانی با دوز های بالا ممکن است چربی طبیعی پوست را تغییر دهد و باعث برون ریزی موقت شود. به همین دلیل توصیه می شود مصرف این مکمل را همیشه با دوز های کم آغاز کنید.

روغن ماهی برای ریزش مو و ضخیم شدن موها تاثیر داره؟
اسید های چرب DHA و EPA موجود در روغن ماهی فولیکول های مو را در فاز رشد نگه میدارند و التهاب پوست سر را کم می کنند. برای مشاهده اولین نشانه های کاهش ریزش و افزایش ضخامت موها، حداقل به ۳ ماه مصرف مداوم نیاز دارید.

روغن ماهی برای درد پریود و سندرم پیش از قاعدگی خوبه؟
این روغن با کاهش تولید عوامل التهابی در رحم، درد های قاعدگی را به طور چشمگیری تسکین میدهد. بررسی ها نشان می دهند اثر این مکمل در بهبود درد های پریود حتی از داروهای مسکن مانند ایبوپروفن نیز پایدارتر است.

روغن ماهی برای خشکی چشم خوبه؟
اسید های چرب این روغن غدد تولید کننده چربی در لبه پلک را تقویت می کنند و مانع تبخیر سریع اشک می شوند. جهت ترمیم سد چربی چشم و بهبود خشکی آن، باید حداقل ۶ تا ۱۲ هفته به طور منظم از این مکمل استفاده کنید.

فرق روغن ماهی با روغن کبد ماهی چیه؟
روغن ماهی از گوشت ماهی های چرب تهیه شده و فقط حاوی امگا ۳ است. در مقابل، روغن کبد ماهی از کبد ماهی کاد گرفته میشود و ویتامین های A و D بسیار زیادی دارد که زیاده روی در مصرف آن به دلیل تجمع این ویتامین ها در کبد می تواند خطرناک باشد.

روغن ماهی با قرص وارفارین تداخل داره؟
مصرف همزمان روغن ماهی با دارو های ضد لخته قوی مانند وارفارین خطرناک است زیرا هر دو خون را رقیق می کنند. این ترکیب احتمال خونریزی داخلی را افزایش میدهد، بنابراین هرگز بدون مشورت با پزشک این دو را همزمان مصرف نکنید.

روغن ماهی برای کسایی که مشکل تیروئید دارن ضرر داره؟
این روغن اثر منفی روی هورمون های غده تیروئید ندارد و حتی خواص ضد التهابی آن برای افراد مبتلا به تیروئید مفید است. تنها نکته مهم این است که زمان مصرف آن با قرص لووتیروکسین چند ساعت فاصله داشته باشد.